jak obserwować zachowanie

Jeśli jesteś studentem psychologii lub pedagogiki, początkującym psychologiem czy pedagogiem, możesz zadawać sobie te pytania. Być może miałaś szczęście – ktoś nauczył Cię obserwować zachowanie dziecka/ucznia, może nawet otrzymałaś wzory arkuszy wspierających ten proces. A może nie. Wiesz, że obserwacja jest ważna, ale nie potrafisz jej przeprowadzić w sposób systematyczny? W tym poście dowiesz się JAK obserwować zachowanie i wykorzystywać arkusze obserwacji.

O tym po co potrzebna jest obserwacja i jak ją stosować w praktyce szkolnej, przeczytasz TUTAJ. Jak NIE obserwować ucznia przeczytasz w tym poście, wskazującym najczęstsze błędy

Jak obserwować – krótki przewodnik.

Jak wykorzystać prosty arkusz obserwacji ucznia.

Jak obserwować – krótki przewodnik.

  1. Zastanów się, po co będziesz obserwować ucznia. Jakie są potrzeby nauczycieli, ucznia, jego rodziców?
  2. Sprawdź, co już wiesz. Jakie hipotezy możesz postawić? Które z nich możesz sprawdzić podczas obserwacji?
  3. Przygotuj się do obserwacji. Zbierz informacje z różnych źródeł. Wybierz/stwórz odpowiedni arkusz do zbierania informacji podczas obserwacji.
  4. Wybierz odpowiednie miejsce i czas obserwacji.
  5. Obserwuj – zapisuj dokładnie zachowanie ucznia, nauczyciela podczas prowadzenia zajęć, rówieśników. Staraj się robić to jak najdokładniej. Jeśli potrzebujesz, stwórz tabelę zapisu aktywności ucznia on/off task i co minutę sprawdzaj, czy uczeń podąża za tokiem lekcji. Jeśli jakieś zachowanie się powtarza, 
  6. Wykorzystaj informacje z obserwacji. Obserwowałaś ucznia z konkretnego powodu – wykorzystaj swoje odkrycia do planowania/ewaluacji pomocy pp.

Jak wykorzystać prosty arkusz obserwacji ucznia.

Wyzwanie zostań mistrzem obserwacji

Zapisując się do wyzwania- Zostań Mistrzem Obserwacji, otrzymujesz (22.02.2022r.) dostęp do podstawowego arkusza obserwacji ucznia. Zawiera on miejsce na wszystkie podstawowe informacje, które możesz zbierać podczas obserwacji. W zależności od celu obserwacji, możesz go dostosować do swoich potrzeb i np.: utworzyć dodatkową kolumnę na zapis zachowań niepożądanych prezentowanych przez ucznia.

Poniżej opis, w jaki sposób używać arkusza.

W górnej części wypełniasz odpowiednie pola:

  • Data
  • Czas
  • Uczeń
  • Klasa
  • Nauczyciel
  • Przedmiot

Poniżej z lewej strony znajduje się tabela do zapisu podążania ucznia za tokiem lekcji on/off task. Gdy uczeń podąża za nauczycielem – wstaw krzyżyk w kolumnę po lewej stronie, a gdy wręcz przeciwnie – w tę po prawej stronie. Na koniec podlicz i przedstaw wynik w procentach.

Środek arkusza to miejsce na Twoje notatki z przebiegu lekcji/obserwacji. Masz miejsce na wpisanie 5 minutowych przedziałów czasowych – np. 10.00; 10.05 itd. Każdy wiersz jest przeznaczony na opis tego, co działo się podczas wskazanych 5 minut. Możesz tam umieścić informacje o tym, jakie polecenie wydał nauczyciel, czy uczeń je wykonał i w jaki sposób (np. wyjął ćwiczenia, położył na stole, zapytał bez podniesienia ręki – a która strona?; uczeń patrzy w okno, kiwa się na 1 nodze od krzesła; N-l: To jest b. ważne, żebyście zapamiętali….., X: mówi b.cicho: sranie w banie). Jeśli uczeń jest proszony do tablicy – zapisz to. Jeśli mruczy pod nosem, macha nogą, stuka długopisem w stolik – zapisz to. Jeśli wstaje i chowa się pod ławką – napisz dokładnie co działo się przed i co potem, jak zareagował nauczyciel, co zrobili rówieśnicy. Nie zostawiaj miejsca na domysły.

Taki dokładny przebieg zajęć, szczególnie jeśli uczeń prezentuje wiele zachowań niepożądanych, może zająć o wiele więcej miejsca niż jest dostępne w arkuszu. Czasem możesz nie dać rady zapisać wszystkiego. Wiedząc, jak duże są trudności, możesz spróbować uzyskać pozwolenie na nagrywanie zajęć.

Ok, ale po co wkładać w to tyle wysiłku i tworzyć całe strony tekstu? W skrócie – po to, aby móc innym osobom przedstawić, jak wygląda zachowanie ucznia na danych zajęciach (np.: diagnostom w poradni specjalistycznej; rodzicom ucznia, dyrekcji), a także dlatego, że bez dokładnego zapisu zachowania nie możesz zrewidować swoich hipotez odnośnie zachowania ucznia (ani stworzyć nowych). Dobra obserwacja (i jej zapis) to punkt wyjścia dla większości oddziaływań w szkole.

Dół arkusza jest przeznaczony na wpisywanie tych oddziaływań nauczyciela, które pozytywnie wpływają na ucznia, proponowanych interwencji, mocnych stron ucznia oraz przeszkód na drodze do sukcesu edukacyjnego.

Arkusz jest naprawdę prosty w obsłudze, zawiera miejsce na wpisanie najważniejszych informacji o zachowaniu ucznia, nauczyciela i rówieśników, nadaje strukturę i sens obserwacji. Jest przystosowany do obserwacji zajęć lekcyjnych, lecz możesz dostosować go do swoich potrzeb i wykorzystać go do obserwowania przebiegu:

  • zajęć świetlicowych
  • przerw między lekcjami
  • innych aktywności (np.: próby przedstawienia).

Już teraz, zanim ruszy wyzwanie, możesz pobrać Arkusz Obserwacji Osiągnięć Ucznia. Możesz używać go samodzielnie, wraz z wychowawca lub z całym zespołem nauczycieli uczących ucznia. Znajdują się tam obszary zachowania ucznia, które nauczyciele najczęściej zgłaszają jako problematyczne, i które często odpowiadają za brak sukcesów edukacyjnych.

Chcesz wiedzieć więcej, uzyskać dostęp do rozszerzonych arkuszy obserwacji i nauczyć się efektywnie wykorzystywać wiedzę płynącą z obserwacji ucznia? Zapraszam na kurs e-mail, który rusza 01.03.2022.

Zgadzasz się? Nie zgadzasz się? Stosujesz obserwację w swojej pracy i korzystasz z gotowych arkuszy? Zostaw komentarz 🙂

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.